نوشته های اخیر

انواع حسابداری

انواع حسابداری و زیرمجموعه های آنها

حسابداری نیز مانند سایر علوم و مشاغل دارای گرایش‌ها و شاخه‌های متفاوتی است. در این مقاله به معرفی و شرح و بحث انواع حسابداری می‌پردازیم.

چرا باید شاخه‌ها و انواع حسابداری را بشناسیم؟

ممکن است در شرف انتخاب رشته باشید و یا به تازگی از دانشگاه و رشته‌ی حسابداری فارغ التحصیل شده باشید. بعلاوه اگر صاحب کسب و کار هستید نیز بر خود لازم می‌دانید که به جزئیات مربوط به حسابداری آگاه باشید. به هر حال، انواع حسابداری در دنیای علوم مالی 8 شاخه دارد.

  1. حسابداری دولتی (Governmental Accounting)
  2. حسابداری مدیریت (Management Accounting)
  3. حسابدار‌ی مالی (Financial Accounting)
  4. حسابداری مالیاتی (Tax Accounting)
  5. حسابداری حقوقی (Forensic Accounting)
  6. حسابدار‌ی قیمت تمام شده (Cost Accounting)
  7. حسابداری عمومی (Public Accounting)
  8. حسابرسی (Auditing)

حال به توضیح مفهوم هر کدام از این انواع حسابداری می‌پردازیم.  

 

 

 حسابداری دولتی (Governmental Accounting)

همانطور که از نام این نو‌ع حسابداری پیداست، عملیات حسابداری در حسابداری دولتی بر اساس استانداردهای حسابداری دولتی انجام می‌گیرد. یعنی طبق قوانین و اصول دولتی امور مربوط به گزارش دهی و ردیابی انجام می‌شوند. در حسابداری دولتی اشخاص حقوقی برای کنترل درآمدها یا هزینه ها از حساب های جداگانه و مستقل استفاده می‌کنند. شاید این سوال برای شما به‌وجود آید که چرا باید از حساب‌های جدا و مشخص در حسابداری دولتی استفاده شود؟ برای پاسخ به این سوال بهتر است مثال زیر را در نظر بگیرید. بودجه دولتی به بخش‌ها و ارگان های مختلف و بسیاری تعلق می‌گیرد. برای کنترل و نظارت بهتر و دقیق‌تر بر روند انجام و هزینه‌های پروژه‌های اجرایی در کشور، حسابداری دولتی می‌گوید که هر پروژه باید حساب مختص به خود را داشته باشد. مانند وقتی که هر شهری برای پروژه های مربوط به امور فرهنگی هزینه های مخصوص به خود را دارد.

انواع حسابداری دولتی

خود حسابداری دولتی نیز انواعی دارد. به طور کلی پنج نوع حساب دولتی مورد استفاده قرار می‌گیرد که در ادامه به آن می‌پردازیم. این حساب‌های مستقل کمک می‌کنند از هرگونه منابع مصرفی آگاهی داشته باشیم و اطلاعات آن در حساب ثبت شود. گفتیم هر کدام از این حساب‌ها خود یک واحد مالی مستقل و جدا هستند. درنتیجه امکان بررسی و حسابرسی هر کدام از آن‌ها به صورت جداگانه و مستقل نیز وجود دارد. بنابراین گزارشی جامع درباره‌ی چگونگی مخارج بودجه وجود خواهد داشت و مقادیر باقیمانده‌ی بودجه همیشه قابل بحث و بررسی است.

  • حساب مستقل پروژه‌های عمرانی
  • حساب مستقل درآمدهای اختصاصی
  • حساب مستقل عمومی
  • حساب مستقل تامین مالی و بازپرداخت دیون بلندمدت
  • حساب مستقل وجوه دریافتی جهت خدمات خاص

اکثر اطلاعات مربوط به انواع حسابداری درون سازمانی ست و در اختیار مدیریت یا مسئولین سازمان قرار می‌گیرد. اما اطلاعات و داده‌های حسابداری دولتی به صورتی تهیه می‌شود که برای افراد جامعه نیز قابل دسترس باشد.

حسابداری مدیریت (Management Accounting)

حسابداری مدیریت در همه‌ی کسب و کارها و سازمان‌ها کاربرد دارد. وظیفه‌ی اصلی آن کمک به مدیر آن مجموعه جهت اخذ تصمیمات مهم در زمینه‌های مالی و حسابداری است. در حقیقت بدین وسیله دید وسیعی به مدیران و حسابداران داده می‌شود تا متناسب با وضعیت برنامه‌ریزی‌ کنند. پیشتر گفتیم در حسابداری دولتی، اطلاعات حساب در اختیار عموم مردم می‌تواند قرار گیرد. اما در این‌جا لزومی برای به اشتراک‌گذاری داده‌ها و اطلاعات با افراد خارج از سازمان وجود ندارد. البته در ادامه با حسابداری مالی آشنا می‌شویم. خواهیم گفت داده‌های مالی و حسابداری شرکت یا سازمان با افراد ذی‌نفع چون سرمایه‌گذاران یا سهام‌داران به اشتراک گذاشته می‌شود. صورت جریان وجوه نقد یکی از این قبیل گزارش هاست که برای سرمایه گذاران و سهام داران اهمیت بالایی دارد. در حسابداری مدیریت لزوم به اشتراک‌گذاری این اطلاعات وجود ندارد. در حقیقت همانطور که از نام این نوع حسابداری مشخص است، حسابداری مدیریت در رشد و گسترش کسب و کار یا سازمان کمک می‌کند و در نتیجه راندمان و بهره‌وری روند صعودی خواهد داشت.

انواع حسابداری مدیریت

در حسابداری مدیریت نیز انواعی وجود دارد. مهم‌ترین آن‌ها می‌تواند موارد زیر باشد:

  • مدیریت عملکرد
  • مدیریت استراتژی
  • مدیریت ریسک

  هر کدام از این انواع حسابداری مدیریت می‌تواند در زمان مناسب مورد استفاده قرار گیرد. اطلاعات حاصل می‌تواند در بهبود تصمیم‌گیری و روند رشد سازمان دخیل باشد. به علاوه از گزارش‌هایی که در این نوع حسابداری ایجاد می‌شود می‌توان بهره‌ی زیادی برای تحلیل وضعیت سازمان برد.

حسابدار‌ی مالی (Financial Accounting)

در حسابداری مالی، گزارش‌های مالی ثبت می‌شوند و قابلیت دستیابی مجدد دارند. این گزارش‌های مالی اغلب تنها به تراکنش‌های مالی معطوف می‌شوند. در ادامه می‌توانند در صورت‌های مالی مورد استفاده قرار گیرند. بر خلاف حسابداری مدیریتی که هدفش اخذ تصمیماتی جهت رشد و بهبود کسب و کار در آینده است، حسابداری مالی وضعیت مالی و حسابداری کسب و کار را از گذشته تا کنون مورد بررسی قرار می‌دهد. در حسابداری مالی با استفاده از صورت‌های مالی تهیه شده امکان بررسی عملکرد و وضعیت کسب و کار یا سازمان به صورت دقیق و جزئی فراهم می‌شود. در عملیات حسابداری مالی دو روش وجود دارد که به شرح زیر است:

  • حسابداری مالی نقدی
  • حسابداری مالی تعهدی

حسابداری نقدی و تعهدی چه تفاوتی دارند؟

تفاوت حسابداری نقدی و تعهدی در اندازه سازمانی مربوطه است. حسابداری مالی نقدی برای کسب و کارهای کوچک‌تر پرکاربردتر است. حال آن که حسابداری مالی تعهدی در سازمان‌ها و کسب و کارهای بزرگ‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرند. البته در هر دو نوع هدف این است که تراکنش‌های مالی با جزئیات کامل و با دقت بالا گزارش شوند. در این دو نوع حسابداری مالی از سیستم دوطرفه استفاده می‌شود. تفاوت عمده‌ی دیگر در در تراکنش نقدی است. در حسابداری مالی تعهدی پیش از وقع تبادل وجه نقدی باید این مورد ثبت شود و گزارش آن انجام گیرد. هرگونه فعالیت حسابداری بایستی طبق اصول و استانداردهای حسابداری انجام گیرد. باید در نظر داشت که استانداردهای حسابداری هر کشوری ممکن است در برخی مسائل با یک‌دیگر تفاوت داشته باشد. برای مثال قوانین مالی و مالیاتی و استانداردهای حسابداری ایران با کشوری در قاره‌ی آفریقا یا شرق آسیا تفاوت‌های زیادی دارد.

نتیجه گیری

دانستن انواع حسابداری یکی از اطلاعاتی است که برای تمام صاحبان کسب و کار ارزشمند است. ما در این مقاله سعی کردیم تا حد امکان ساده بنویسیم و از پیچیدگی دوری کنیم. امیدواریم که این مقاله برای شما مفید بوده باشد.

    Leave Your Comment

    Your email address will not be published.*