راس گیری چک چیست

راس گیری چک چیست ؟ چگونه می‌توان راس گیری چک‌‌ها را انجام داد؟

راس گیری چک از مواردی است که هم در بازار و هم در میان حسابداران بسیار رایج است. در این مقاله تلاش می کنیم تا با نحوه راس گیری چک به طور کامل آشنا گردیم.

تعریف چک و اجزای مهم آن

چک به معنی برگه تاریخ دار و دارای ارزش مالی است که معمولا برای خرید کالا و یا خدمات در زمان حال و پرداخت ارزش آن در آینده استفاده می شود. نحوه استفاده از این برگه مالی به اینصورت هست که صاحب چک که نام و نام خانوادگی وی بر روی برگه چک نیز نوشته شده است در ابتدا مبلغ ارزش آن و همچنین تاریخ مورد نظر را در ابتدا به حروف و به اعداد در جایگاه‌های مشخصی که به همین منظور تعبیه شده است بر روی چک بصورت دستی و یا در برخی موارد بصورت تایپی می‌نویسد منظور از تاریخ مورد نظر تاریخی است که گیرنده و صاحب چک جهت وصول وجه آن با هم توافق کرده اند که به آن تاریخ سررسید یا سررسید چک نیز گفته می‌شود.

گیرنده چک نیز پس از دریافت چک در تاریخ مورد نظر(سررسید چک) به بانک مراجعه و وجه مشخص شده در چک را از حساب جاری صاحب چک دریافت می‌کند. طبق قوانین چک ایران صاحب چک در زمان تحویل چک باید وجه درج شده در آن را در حساب خود وجه نقد یا اعتبار و یا پشتوانه قابل تبدیل به وجه نقد داشته باشد البته امروزه این قانون معمولا در مبادلات پولی که بوسیله چک انجام میشود و همچنین به دلیل اینکه اگر چنین قانونی کاملا رعایت شود اصلا مبادلات چکی دیگر معنی و ارزش خاص خود را از دست می‌دهد رعایت نمی‌گردد و نتیجه آن بخصوص در چند سال اخیر افزایش روزافزون تعداد افرادی که بدلیل چک برگشتی  یعنی چکی که در تاریخ معین، مقدار وجه وعده داده شده آن تأمین نشده  به زندان افتاده اند را شامل شده است.

اجزا یا بخش های چک

معمولا در یک برگ چک بخش هایی بشرح ذیل وجود دارند که جهت برخی از آنها جاهای خالی تعبیه شده ای است که باید توسط صاحب چک پر شود.

شماره مسلسل چک

شماره مسلسل چک را همه افرادی که با چک سر و کار دارند می شناسند. بر برگ چک به صورت منفرد و یکتا یک شماره مسلل جداگانه دارد.

شماره حساب جاری

شماره ای است که بانک مورد نظر به صاحب چک اختصاص داده و برروی تمامی برگه های چک، چاپ یا مهر میشود و مشخص میکند که در تاریخ معین وجه چک از این حساب پرداخت خواهد شد.

تاریخ پرداخت:

تاریخی است که موعد پرداخت وجه مشخص شده-که به سررسید چک نیز معروف است- و طبق قانون این تاریخ باید به حروف نیز نوشته شود.

گیرنده چک:

نام فردی است که می تواند وجه مشخص شده را در تاریخ مشخص شده دریافت کند. معمولا برای این که امکان استفاده چندین باره از یک برگ چک (خرج کردن و دست به دست کردن آن) وجود داشته باشد از واژه حامل نیز استفاده می شود. در این صورت هر شخصی می تواند  وجه چک را دریافت کند.

مبلغ چک:

اعدادی هست که نشان دهنده مبلغ ارزش برگه مالی فوق(چک) می باشد و مشخص میکند که دهنده و دارنده چک چه مقدار ارزش پولی را در تاریخ مورد نظر رد و بدل خواهند کرد. که این مبلغ طبق قانون یکبار باید به حروف و یکبار به اعداد نوشته شود.

امضای صاحب چک

درحقیقت مهمترین قسمت همین بخش می باشد و اساسا چک بدون امضاء و حتی امضاء نادرست ارزشی ندارد و قابل پرداخت نیست. و دربرخی  موسسات مالی که چندین نفر در مسائل مالی شریک هستند  حسابهای جاری به نام دو یا چند نفر باز میشود. در این حالت تمام افرادی که در قبال آن حساب حق امضا دارند باید برگ چک را امضا کنند در اینصورت 1 برگه چک با چندین امضا که همگی صاحب آن چک خواهند بود صادر خواهد شد.

نکته: چنانچه فراموش شود یا به هر دلیلی مبلغ چک روی برگ چک نوشته نشود و چک بدون نوشتن مبلغ امضا شود به آن چک سفید امضا می گویند. و چک سفید امضاء به دلیل اینکه محدودیتی در درج مبلغ آن بعد از صدور نخواهد بود بسیار خطرناک است.

شرایط چک معتبر

– نوشتن مبلغ چک به عدد و حروف بدون هیچ گونه قلم خوردگی

– نوشتن تاریخ  چک با تمام حروف در بالا و سمت راست چک

– مشخص بودن گیرنده چک که ممکن است چک در وجه حامل یا شخص معینی صادر شود.

– امضاء صاحب چک: چک باید توسط صاحب/ صاحبان چک امضاء شود.

انواع چک:

چک عادی:

چکی است که صاحب حساب، آن را در وجه سایر افراد صادر می کند.

این دسته از چکها اعتبار مشخص شده ای ندارند و تنها به اعتبار صاحب چک در بین اقشار جامعه رد و بدل میشود به عنوان مثال گیرنده چک باید در موقع اخذ چک باید به حداقل درجه ای از اطمینان برسد که آیا صاحب چک توان پرداخت مبلغ مذکور در سررسید معین را خواهد داشت یانه؟ به همین دلیل رسم است که در برخی مواقع گیرنده چک از فرد دیگری استعلام میگیرد  و یا حتی امضایی در پشت برگه فوق جهت حصول اطمینان اخذ می کند. که اکثر چکهای رایج در جامعه از این نوع می باشند.

همچنین این چکها در سامانه بانکی که با نام” سامانه صیاد” چند سالی هست جهت جلوگیری از برخی سوء استفاده های احتمالی طراحی شده است باید ثبت گردد.

چک تایید شده:

در توضیح این گروه از چکها می توان گفت که از اعتبار بسیار بالاتری نسبت به چکهای عادی برخوردار هستند این چکها هرچند که مثل چکهای عادی شخص از حساب خود صادر میکند لیکن بانک صاحب حساب پرداخت وجه آن را به دارنده چک اطمینان میدهد به اینصورت که مبلغ قید شده در چک را از موجودی صاحب حساب کسر و مسدود میکند تا در تاریخ سررسید با اخذ چک از دارنده وجه مسدود شده را پرداخت نماید.

چک تضمین شده یا بانکی:

چک تضمین شده یا بانکی چکی است که ضمانت آن را بانک بر عهده دارد و اهمیت آن هم به همین مساله است. درخواست کننده از بانک تقاضا می نماید تا چک تضمینی برایش صادر گردد. این چک باید در وجه همان بانکی که صادر کننده چک است یا یکی از شعباتی باشد که متعلق به آن بانک است.

چک رمزدار یا بین بانکی:

چکی است که به تقاضای مشتری، توسط بانک، برای یکی از بانک های دیگر در سطح کشور، صادر می شود و در واقع، باعث انتقالات مالی، از حساب بانکی مشتری، به بانک دیگر می شود. این چک ها همراه با رمز صادر می شوند.

چک مسافرتی:

در توضیح این نوع از چکها که در عرف به آن تراول چک نیز میگویند همین نکته کافی است که چک مسافرتی در اصل چیزی شبیه پول یا وجه نقد می باشد و برخلاف انواع چکهای قبلی نه تاریخ سررسید دارند و نه نام صادر کننده یا دارنده چک. در اصل اینگونه چکها توسط بانکهای رایج در کشور چاپ و توزیع میشوند و دقیقا مثل وجه نقد مورد استفاده قرار میگیرد و شاید بیشترین دلیل چاپ و توزیع آن استفاده راحت آن به دلیل حجم کم آن و یا بصرفه بودن آن بجای چاپ اسکناس به همین مقدار توسط بانکها می باشد.

چک سفید امضا:

چک سفید امضا چکی است که توسط صادرکننده، امضا شده است، اما نام دارنده، تاریخ چک و سایر موارد، در آن قید نشده است.

چک مدت دار:

چک مدت دار یا وعده دار، چکی است که امروز، برای مدتی بعد صادر شود و تاریخ صدور و سررسید آن متفاوت باشد. مثلا تاریخ صدور چک، 12/ 11/ 99 باشد اما تاریخ سر رسید چک، 01/04/ 1400 باشد.

حال که با مفهوم چک آشنا شدیم به مبحث اصلی مقاله یعنی راس گیری چک می پردازیم:

 راس گیری چک چیست ؟

در مقالات قبلی به گستردگی و موارد شمول علم حسابداری اشاره کردیم و همینطور اشاره شد که هر کدام از بخشهای حسابداری خود شاخه جداگانه ای از این علم را شامل میشود و هر کدام از این شاخه ها در اصل به مانند خود علم حسابداری وسیع هستند شاخه هایی مثل حسابداری عمومی ،حسابداری حقوق و دستمزد و حسابداری بهای تمام شده و مانند آن … هرکدام از این بخشها با وجود اینکه از یک رویه و اصول خاصی پیروی میکنند ولی به مانند خود حسابداری گستردگی دارند.

راس گیری چک نیز یکی از شاخه های حسابداری می باشد که در ادامه به تعریف و موارد استفاده آن پرداخته میشود.

در تعریف خلاصه شده ای از مفهوم راس گیری همین کافی است که گفته شود راس گیری میانگین زمانی تاریخ چکهای صادره یا اخذ شده را نمایان می سازد.

راس گیری چک یک مفهوم فنی دارد. در این زمینه، میانگین زمان هایی که چک صادر شده است یا چک هایی که اخذ گردیده است مبنای محاسبه قرار می گیرد. این چک ها طبیعتا سررسیدهای متفاوتی دارند و در راس گیری چک میانگین آنها است که اهمیت دارد. به عنوان مثال وقتی که اقدام به خرید کالای گرانبهایی می نماییم ممکن است هزینه آن کالا را نتوانیم یکجا پرداخت نماییم. بنابراین آن را در تاریخ های مختلفی که با فروشنده هماهنگ می کنیم و به صورت چند چک پرداخت می نماییم.

حال ممکن است تاریخ برخی از چک ها پیش از زمان مقرر برای تسویه باشد و برخی از آن ها بعد از زمان مقرر شده برای پرداخت باشد. در این گونه شرایط دارنده چک یا فروشنده  با کمک ابزار راس گیری تاریخ چک،  باید تعیین کند که آیا میانگین زمانی چک ها برابر با تاریخ مقرر شده توسط خریدار و فروشنده است یا خیر.

طبیعی است در این شیوه پرداخت بر مبنای راس گیری، میانگین برخی از چک ها از تاریخی که هماهنگ شده است برای پرداخت وجه بیشتر باشد. در این شرایط باید  مبلغ چک یا تاریخ برخی از آنها تغییر داده شود.

کل عملیاتی که انجام می دهیم تا این میانگین به میزان مطلوب دریافت کننده چک برسد و چانه زنی بر سر تغییر تاریخ ها را راس گیری چک می گویند. فروشنده در این حالت برای آن که ضرری نکند راس چک هایی که دریافت داشته است را محاسبه می نماید. به بیان دیگر عملیات راس گیری را انجام می دهد

به زبان ساده تر تصور کنید که بابت فروش کالایی، 5 چک در مبالغ  و زمان های مختلف دریافت کرده اید. هر یک از این چک ها دارای مبلغ متفاوتی بوده و زمان خاصی را نشان می دهند. به عنوان مثال این چک ها دارای سررسیدی از دو هفته تا سه ماه آینده هستند. اکنون این سوال مطرح می شود که شما به طور میانگین، مجموع مبلغ را در چه زمانی دریافت می کنید؟

راس گیری چک چگونه انجام می گردد؟

اکنون که با مفهوم راس گیری چک آشنا شدیم می توانیم اقدام به راس گیری چک بنماییم. این کار را می توان به صورت دستی و با محاسبه ذهنی انجام داد. نرم افزار اکسل یا نرم افزارهای حسابداری نیز می توانند این کار را انجام دهند.

تاریخ پایه در راس گیری چک

برای هرگونه محاسبه ریاضی باید مبنایی را قرار داد. این مبنا می تواند تاریخ صدور فاکتور برای عملیات راس گیری چک باشد. بنابراین، منظور از تاریخ پایه همان موعدی است که به عنوان روز مبدا معین می گردد.

فرمول محاسبه راس چک به این قرار است که:

فاصله روزهای هر چک از تاریخ مبدا را محاسبه و در مبلغ آن چک ضرب می‌کنیم.

به تعداد چک‌های دریافتی باید این محاسبه انجام شود.

حال مجموع اعداد به‌دست آمده از این محاسبات را بر مبلغ کل چک‌ها تقسیم می‌کنیم. عدد حاصل از این تقسیم، همان راس چک است که اغلب عددی ممیزی حاصل می‌شود.

برای روشن شدن روش محاسبه راس چک، این محاسبات را در قالب مثالی انجام می‌دهیم.

به مثال اول متن برمی‌گردیم. فرض کنید شما کارشناس فروش یک شرکت تولیدکننده هستید که به ازای فاکتور فروش خود در تاریخ 1/8/1400 خریدار به شما پنج چک با تاریخ مختلف می‌دهد. با توجه به اینکه مدیریت حداکثر زمان تسویه هر فاکتور را سه ماه اعلام کرده‌است، این فاکتور نهایتا باید طی 90 روز تسویه شود. تاریخ و مبلغ چک‌هایی که مشتری به شما تحویل داده‌است به قرار زیر است:

چک اول: مبلغ 6,000,000 ریال برای تاریخ15/08/1400

چک دوم: مبلغ 8,000,000 ریال برای تاریخ7/09/1400

چک سوم: مبلغ 12,000,000 ریال برای تاریخ 7/10/1400

چک چهارم: مبلغ 10,000,000 ریال برای تاریخ 20/11/1400

چک پنجم: مبلغ 4,000,000 ریال برای تاریخ 24/12/1400

 

حال شما به عنوان مسئول فروش، می‌بایست راس چک‌ها را محاسبه و در صورتی که مقدار راس چک‌ها برابر و یا کمتر از 90 روز شود، آنها را قبول کنید.

برای انجام محاسبه راس چک به صورت دستی لازم است برای هر چک فاصله روزهای تاریخ چک از تاریخ مبدا را حساب  و در مبلغ چک ضرب کنید.

90,000,000=6,000,000×15   چک اول

296,000,000=8,000,000×37چک دوم

804,000,000=12,000,000×67چک سوم

1,110,000,00=10,000,000×111چک چهارم

580,000,000=4,000,000×145چک پنجم

حال برای محاسبه راس چک باید مجموع اعداد بالا را بر مبلغ کل چک‌ها تقسیم کنیم

72=40,0000,000/2,880,000,000

از آنجا که راس حاصل کمتر از سه ماه یعنی 90 روز است، شما در دریافت این چک‌ها محدودیتی نخواهید داشت.

 

نحوه راس گیری برای فاکتورهای فروش و خرید

راس گیری چک را در بازار و هنگام خرید کالا زیاد می شنویم. چه برای خریدهای سازمانی و شرکتی و چه برای خریدهای شخصی. گفتنی است این مفهوم برای محاسبه راس فاکتورها نیز کاربرد دارد.

با بازگشتن به مثال قبلی می توانیم نکته دیگری را دریابیم. هر خریدی که انجام می گردد و فاکتوری که بر آن اساس صادر می شود سه فرصت تسویه دارد. خریدار می تواند طی این مدت خریدهای خود را تکرار کند ولی تسویه ای نداشته باشد. مسئول فروش آن شرکت در این حالت موظف است اقدام به راس گیری مبالغ خرید نماید. برای روشن شدن موضوع مثال ذیل را ملاحظه نمایید:

 

خریدار سه خرید انجام داده است در ماه پیشین که هیچ گونه تسویه ای هم نداشته است. حال می‌خواهد فاکتورهای گذشته را تسویه کند. شما به عنوان کارشناس فروش باید برای تعیین تاریخ تسویه، راس فاکتورها را محاسبه کنید. اطلاعات خریدهای این مشتری به صورت زیر است:

فاکتور اول: مبلغ 6,000,000ریال در تاریخ 27/05/1400

فاکتور دوم: مبلغ 8,000,000ریال در تاریخ 15/06/1400

فاکتور سوم: مبلغ 12,000,000ریال در تاریخ 22/06/1400

نکته مهم آن است که باید مبلغ فاکتور را در تعداد روزها ضرب نمایید. در این حالت روزی که محاسبه انجام می گردد به عنوان روز مبدا لحاظ می گردد.

بنابراین در این مثال، فرض بر این است که شما محاسبه راس فاکتور را در 26 شهریور انجام می‌دهید.

فاکتور اول:

180,000,000=6000,000×30

فاکتور دوم:

96,000,000=8,000,000×12

فاکتور سوم

60,000,000=12,000,000×5

محاسبه راس فاکتور

12.92=26,000,000/336,000,000

پس مشاهده می کنیم که راس مبالغ فوق حدود 13 روز است. برای محاسبه مدت زمان لازم برای تسویه فاکتورها به این صورت عمل می کنیم:

77=13-90

بنابراین مشتری باید نهایتا تا 77 روز دیگر تسویه را انجام دهد.

راهنمای راس گیری چک با استفاده از سیستم آنلاین: برای محاسبه راس چک ها در ابتدا باید لیست چک های خود را برای محاسبه را وارد سیستم نماییم. باید اطلاعات مورد نیاز هر فیلد را که شامل اطلاعات سررسید چک و روزهای باقی مانده و مبلغ آن است در سیستم وارد کنیم.  بعد از آن، روی گزینه اضافه کردن به لیست چکها کلیک کنید تا به جدول چکها اضافه شود.

 


نرم افزار حسابداری آنلاین هوفر


 

در نهایت باید مبلغ بهره مذکور بابت محاسبه اصل و فرع چک ها را در سیستم وارد می کنیم.

روش محاسبه راس چک ها هم همانگونه که در بالا توضیح داده شد به این صورت است:

ابتدا تعداد روزهای باقی مانده تا سررسید هر چک را استخراج می کنیم. سپس تعداد روزهای باقی مانده را در مبلغ همان چک ضرب می نماییم. جمع تمامی این اعداد را یکجا یادداشت می‌کنیم. عدد مذکور را بر جمع مبلغ چک ها تقسیم می‌کنیم. مانند مثال بالا.

خلاصه مفهوم راس گیری چک

در پایان جهت تفهیم و نتیجه گیری بهتر گزیده ای از مقاله فوق را در اینجا بیان میکنیم:

موارد کاربرد راس گیری چک

– یکی از موارد پرتکرار زمانی است که خریدار می خواهد با یک چک کل پرداخت خود را یکجا تسویه نماید. در این حالت مبلغ چک های قبلی را تجمیع کرده و با استفاده از عملیات راس گیری موعد چک جدید را معین می نماید.

– شخصی بخواهد حساب های مدت دار خود را تسویه نماید، راس گیری می کند.

– در موسسه و یا شرکتی که طبق قوانین واحد حسابداری آن تاریخ تسویه حساب ها تا مدت مشخصی، مثلا دو ماه از قرارداد باشد. که در اینصورت حسابدار به عنوان راس گیر چک ظاهر شده و مدت مناسب تسویه چک ها را تا قبل از مدت مذکور محاسبه می نماید.

– اگر برای خریدهای شخصی اقدام نموده باشید و بخواهید کالای گران قیمتی را خریداری نمایید می توانید از روش راس گیری چک یاری جویید.

– وقتی که مبلغ یک فاکتور را میخواهیم نقدی بگیریم ولی چون خریدار مشکل کمبود یا نداشتن نقدینگی دارد، با خریدار قراردادی منعقد می کنیم که مبلغ فاکتور را به گونه ای مدت دار مثلا 20 روزه به ما پرداخت کند.

– چنانچه بخواهیم که چکی را قبل از موعد پرداخت آن تبدیل به پول کنیم. یعنی چک را به شخص دیگری می فروشیم، به عنوان مثال ما یک چک داریم که موعد پرداخت آن یک ماه دیگر است وآن را به یک تاجر یا بازاری می دهیم آن گاه این فرد به جای چک به ما پول نقد می‌دهد ولی مبلغی که می دهد معمولا کمتر از مبلغ چک می باشد ودرصدی را به عنوان بهره و سود طلب می کند.

درخواست دمو نرم افزار حسابداری هوفر

امتیازدهی

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اسکرول به بالا